Zij vond het de schijnheiligheid ten top… Haar vader, die haar seksueel had misbruikt, was op het podium voor in de kerk neergeknield. Voor een groot kruis. Al zijn zonden had hij daar beleden. Samen met andere gemeenteleden. Voor een volle kerk.

‘Hoe kwetsbaar’

Iedereen in de kerk was er diep van onder de indruk geweest. ‘Dit is zo echt.’ ‘Hoe kwetsbaar durf je je dán op te stellen.’ Toen de dochter hoorde over deze openbare schuldbelijdenis van vader, wist ze niet wat ze hoorde. Zij was in haar kinder- en tienerjaren door hem misbruikt.

Moeten vergeven?!

De reactie van de dochter is voorstelbaar. Maar toch, hoe genadig is deze dochter voor haar vader? Is er voor haar vader dan nooit meer vergeving? Vraagt Christus niet van ons de ander te vergeven? ”Vergeef ons onze zonden”, staat er in het gebed dat Jezus ons geleerd heeft: het Onze Vader. En hij voegt daar meteen nog aan toe: ”…gelijk ook wij vergeven onze schuldenaren.” Als vader voor in de kerk zijn zonden belijdt, kan de dochter daarmee toch blij zijn?! Als vader haar om vergeving zou vragen, dan zou ze hem toch moeten vergeven?!

Niet alleen in de kerk komen vreselijke dingen als incest voor. Situaties waarin de een de ander beschadigt. Ze komen overal voor. In het groot. In het klein. Al spreken we in het klein misschien niet van schade. En evenmin van daders.

Hoe gaan grote daders en kleine ‘daders’ om met de grote schade en de kleine ‘schade’ die ze bij een ander hebben aangericht? Meestal zijn ze niet geneigd om eerlijk hun eigen kwaad onder ogen te zien. Eerlijk naar onze eigen donkere kanten kijken, is iets wat we allemaal niet graag doen. We doen het liever niet! (Hier een eeuwenoud lied waarin tegenover God wel verantwoordelijkheid voor eigen zonden genomen wordt.)

Zonden weg

Het christelijk geloof lijkt dan een uitkomst te zijn voor daders en ‘daders’: simpelweg je zonden aan God belijden, en je kunt weer met een schone lei beginnen. Als de Bijbel duidelijk zegt dat je zonden weg zijn als je ze voor God belijdt, waarom zou een ander er dan nog op terug mogen komen?! Als de hemelse Rechter mij vrijspreekt, waar haalt een aardse rechter dan nog het recht vandaan om mij te veroordelen?

Verdraaiing

Als deze redenering waar is, kun je als slachtoffer maar beter geen christen zijn. Gelukkig is deze redenering niet juist. Het is een verdraaiing van het christelijk geloof. Genadige vergeving van zonden wordt misbruikt als excuus om voorbij te zien aan eigen kwaad, aan onze eigen donkere kanten. In heel erge gevallen: de dader doet een onterecht beroep op de hemelse Rechter om de aardse rechter te ontlopen.

Offer

Jezus vond het geweldig als iemand in alle openheid een offer voor zijn zonden wilde brengen. (Dat was eeuwen lang een goede gewoonte.) Maar, als je nog iets met een ander goed te maken had, ging dat wél voor. En daar zit ‘m de kneep. Het christelijk geloof heeft juíst oog voor het slachtoffer.

Wat had de vader uit het voorbeeld gedaan om het met z’n dochter goed te maken? Hoe diep was hij voor haar door het stof gegaan? Hoe serieus heeft hij blijk gegeven van besef van de schade die hij bij zijn dochter heeft veroorzaakt? Had hij naar haar toe volledig verantwoordelijkheid genomen voor al zijn kwaad dat hij haar had aangedaan? In het klein werkt het in het christelijk geloof net zo: ben ik bijv. bereid mijn eígen kwalijke aandeel te zien in een conflict? Wil ik eerlijk zijn over mijn donkere kanten -die iedereen heeft, niemand uitgezonderd- of doe ik liever alsof ik die niet heb? Ontken ik die liever?

Eerlijk over onszelf

Het christelijk geloof is niet bedoeld als onterechte escape-mogelijkheid voor grote en kleine daders. Het christelijk geloof biedt ons juist een unieke kans om eerlijk te worden over onszelf, naar onszelf toe en naar elkaar toe. De Bijbel roept op tot het elkaar belijden van ons kwaad. Dat is niet beperkt tot alleen aan je slachtoffer (in het groot of in het klein) belijden wat je hem of haar hebt aangedaan. Het is: je kwaad belijden bij iemand die je vertrouwt. Het is: die ander toestaan jou een spiegel voor te houden. Dat helpt om je kwaad eerlijk onder ogen te zien. Zo iemand kan dan bijvoorbeeld zeggen: ga eerst maar naar de persoon toe met wie je nog wat goed te maken hebt, en kom pas daarna terug.

Diep gemeend

Door elkaar schuld te belijden, kunnen we komen tot diep gemeende schuldbelijdenis tegenover God en tegenover de personen die we met ons kwaad bezeerd of beschadigd hebben. Elkaar belijden van ons kwaad mag niet verworden tot: hardop ‘sorry’ zeggen in de publieke ruimte of openbare schuldbelijdenis voor in de kerk zonder eerst écht verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen kwaad. Elkaar onze zonde belijden, verdiept de verbondenheid met God. Elkaar onze zonde belijden, biedt unieke kansen voor (een begin van) herstel van onderlinge verbondenheid. Geniet van dit opgewekte lied over de opluchting wanneer je weet van vergeving van je kwaad!

(Het voorbeeld aan het begin is gebaseerd op enkele ervaringen van vrouwen die mij vertelden over hoe een kerk of gemeente handelde bij seksueel misbruik door hun opa, vader, broer of neef.)

Spreekt deze blog je aan of heb je vragen of wil je er iets over kwijt, dan kun je vertrouwelijk contact met ons opnemen. Wil je meer weten over wie God is en hij naar je kijkt, kijk dan naar dit filmpje.
Roelof Vellinga

Roelof Vellinga

Predikant. Facebook-dominee. Publicist. Imperfect mens, daarom welkom bij Jezus. Wandelaar-met-hond.
Roelof Vellinga
Roelof Vellinga

Latest posts by Roelof Vellinga (see all)

Leave a Reply