‘Blijf naar de Kerstmarkten gaan. We moeten de terroristen niet laten winnen.’

Het is een begrijpelijk advies van politici en andere bestuurders. En misschien ook wel het enige juiste om te doen. Gewoon in onze goede daden laten zien dat we niet terugdeinzen voor andermans slechte daden. Het leven in vrijheid laten we ons niet afnemen door mensen die ons op een heftige en verwerpelijke manier voor korte tijd belemmeren om de vrijheid uit te leven. Zoiets.

Onze twee angsten

Tegelijk kan zo’n advies onze twee grootste angsten, waar we graag van bevrijd zouden willen worden, niet een-twee-drie wegnemen. Het klinkt wel stoer om gewoon naar Kerstmarkten te blijven gaan, en ik denk dus ook echt dat we gewoon moeten blijven doen, maar ondertussen staan we op scherp. Sluimert het binnen in ons. Zijn we op onze hoede. De ene keer meer dan de andere, mar toch.

Van welke angsten zouden we volgens mij liever vandaag nog dan morgen bevrijd willen worden?

In de eerste plaats van onze angst voor de dood. De kans is klein (dat vergeten we snel), maar het kan natuurlijk gebeuren dat jij of ik slachtoffer worden van zo’n terreurdaad. En laten we eerlijk zijn, het is niet de vraag of maar wanneer iets dergelijks als in Parijs en Berlijn ook in ons eigen land gaat plaatsvinden. De angst voor een plotselinge dood op zo’n gruwelijke manier kan zomaar bij ons opspelen.

In de tweede plaats willen we bevrijd worden van onze angst voor onze vijanden. Zou het niet heerlijk zijn om gewoon nooit meer aangevallen en bedreigd te worden. Ik kan het me na 2001, de val van de Twin Towers, niet (meer) voorstellen. Daarmee verheerlijk ik de jaren 80 en 90 niet, zo naïef wil ik niet zijn. Er was ook toen genoeg dreiging, maar niet zo dichtbij, denk ik. Maar los daarvan, mijn opa en oma hebben natuurlijk gewoon nog de oorlog meegemaakt. En hun ouders hebben WO I meegemaakt. Dus dreiging is er altijd al geweest. In elke generatie. Waarom dan niet in de mijne?

Terreur houd je niet tegen, hoe graag sommige politici ons dat ook willen laten doen geloven, en hoe goed we onze politie en terrorismebestrijding ook organiseren. Zou dat in Parijs en Berlijn echt slechter geregeld dan in Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Groningen, Eindhoven of Rotterdam?

In Jezus’ generatie was het niet anders

In Nederland voelen wij ons, en misschien wel meer dan we denken of hardop zeggen, behoorlijk beschermd door de overheid en de politie. We kunnen aangifte doen, we kunnen protesteren, naar de rechter stappen, uitkeringen aanvragen, en dat soort dingen. Het is moeilijk voor te stellen dat we die bescherming niet hebben. In menig land in deze wereld is die bescherming helemaal niet vanzelfsprekend.

Toen Jezus 2000 jaar geleden geboren werd, was het in Israël niet anders. Het land werd al generaties lang bezet door de Romeinen, een macht die om tactische redenen veel ruimte liet aan de koningen en heersers van het land dat ze bezaten (de Jood Herodes mocht regeren), maar tegelijk nog wreder en harder dan IS optrad als er onrust of revolutie werd ontketend (kruisigingen van rebellen).

Je werd als inwoner van Israël door niemand beschermd. Herodes was machtsbelust en had losse handjes, en de Romeinen hadden al helemaal geen interesse in je. Je liep als jood gewoon vogelvrij rond. Elke dag opnieuw. Je wist niet beter. Aangifte doen? Je beroepen op rechters? Dat bestond gewoon niet. Zo’n maatschappij is voor ons echt lastig voor te stellen (zolang we geen vluchteling uit Afghanistan, Syrië, Eritrea, enz. zijn).

Zacharias’ enthousiasme

In die samenleving wordt ergens in een klein dorp Jezus van Betlehem, eh, Nazaret geboren.

Maar daarvoor eerst nog Johannes, die bekend is komen te staan als de voorbode van Jezus. Als profeet bereidt hij Israël voor op de komst van de messias, de gezalfde, de koning van Israël. En profeteren had deze Johannes niet van een vreemde. Toen hij geboren werd, profeteerde zijn vader ook al. Dit was wat hij zei:

PROFETIE VAN ZACHARIAS

‘Geprezen is de Heer, de God van Israël,
hij heeft zich om zijn volk bekommerd en het verlost.
Een reddende kracht heeft hij voor ons opgewekt
uit het huis van David, zijn dienaar,
zoals hij van oudsher heeft beloofd bij monde van zijn heilige profeten:
we zouden bevrijd worden van onze vijanden,
gered uit de greep van allen die ons haten.

De Bijbel, Het Evangelie volgens Lucas, hoofdstuk 1]

Bevrijd! Maar niet heus…

Zacharias weet het zeker: met de komst van zijn Johannes en met de daaropvolgende komst Jezus wordt zijn volk Israël bevrijd van hun vijanden.
En Johannes deed zijn werk.
Net als Jezus.
Kruisiging.
Opstanding.
En wat denk je? Werd Israël bevrijd van de Romeinen?
Niet dus.

Sterker nog: de Romeinen bleven nog tijden aan de macht. In het jaar 70 maakten ze zelfs de tempel van Jeruzalem met de rond gelijk. Nou, van die profetie is dus helemaal niets terecht gekomen…

Hoe zit dat dan?

De Romeinen niet weg.
En na de Romeinen kwamen er weer nieuwe vijanden.
En in de 21e eeuw zijn onze vijanden ook al niet weg.
Wat nou ‘Jezus redt’ en ‘Jezus bevrijdt van vijanden’?

Het ligt nu helaas vaak voor de hand om te zeggen dat we gelukkig nog een hemel hebben. Dus dat we onze tijd op aarde even moeten doorkomen, maar later, als je groot dood bent, dan zijn we bevrijd van onze vijanden. Dan is er gelukkig de hemel.

Mocht je dat denken of regelmatig horen of gehoord hebben: dat is het bijbelse antwoord niet. Jezus zag 2000 jaar geleden niet het levenslicht op aarde om ons naar een leven in de hemel te brengen. Nee, er moet hier op aarde wat gebeuren. Iets in onszelf. In ons hart. In onze manier van denken en kijken. In onze ziel. Of hoe je het ook noemt.

De bijbel noemt die manier van leven ‘Jezus in ons’ of ‘God in ons’. Dat wil zeggen: je gaat op zo’n manier leven dat je onze vijanden (toen de Romeinen, nu IS of terroristen of andere haatzaaiers) niet meer als vijanden ziet. Dat je anders gaat leren kijken. Zoals Jezus dat consequent deed. Niet alleen je vrienden (dat is niet zo moeilijk), maar ook je vijanden leren liefhebben. Want als je dat leert en op een gegeven moment kunt, dan ben je… bevrijd van je vijanden. Ze zijn er namelijk niet meer. Je maakt geen vijanden meer, ook niet als de media of politici je daartoe oproepen. En zij dus – hoe pijnlijk en triest is dat! – zelf ook angst en haat blijven zaaien. Haat met haat, geweld met geweld, angst met angst bestrijden – het werkt niet. Al eeuwen niet. Maar elke generatie moet dit opnieuw ontdekken. Elke generatie heeft het verhaal en Gods goede nieuws (het verhaal van Jezus) nodig. Ik wel in ieder geval.

Naïef en idealistisch?

Ja.

En gaaf. En te doen. We hebben daarvoor een nieuwe mindset nodig. En ik denk dat de mindset van Jezus de origineelste en meest uitdagende mindset is die een mens kan hebben. Het is een mindset die in staat is om ons te bevrijden van onze angst voor de dood en voor onze vijanden. Natuurlijk kan en zal die angst de kop op blijven steken (Jezus zelf was doodsbang een dag voor zijn dood), maar het is een angst die niet langer het laatste woord heeft.

Die manier van leven wordt 2000 jaar geleden met Kerst geboren, als God zelf op aarde komt. Het zorgt ervoor dat je naar de kerstmarkt kunt blijven gaan, met een waargebeurd verhaal en stevig gefundeerde levensvisie in je hoofd en hart.

Leave a Reply