Home » Bijbel » Tsunami’s, stormen, aardbevingen: door God of door ons?
Home » Bijbel » Tsunami’s, stormen, aardbevingen: door God of door ons?
Home » Bijbel » Tsunami’s, stormen, aardbevingen: door God of door ons?

Heb je dat ook, dat je vandaag over dit soort drama’s heen leest? Minstens 34 doden door een verwoestende storm in Pakistan.

Stormen, maar ook tsunami’s en aardbevingen. We kunnen eraan gewend raken. Tegelijk roepen ze vaak ook vragen op. Over God. Als er een God is, waarom laat hij dat toe? Welke rol speelt God daar in? En waar komt dat verwoestende kwaad of natuurgeweld vandaan? Van een goede God die deze wereld zo goed heeft gemaakt, maar wat productiefouten heeft gemaakt?

Of is die ellende onze eigen schuld, zoals vaak door gelovigen wordt gezegd. ‘Door de zondeval van Adam en Eva. Toen kwam het kwaad in de wereld.’ Er is veel over te zeggen. Te veel. Het is zo complex. Een bevredigend antwoord zullen we niet krijgen. Toch is er wel iets over te zeggen. Ik doe hier onder een poging.

Ocean Storm

Van chaos (of on-orde) naar orde

De Bijbel begint met het verhaal van God op deze manier:

‘In het begin schiep God de hemel en de aarde. De aarde was nog woest en doods, en duisternis lag over de oervloed. Maar Gods Geest zweefde over het water. God zei: ‘Er moet licht zijn,’ en er was licht.
[Genesis 1 vers 1 tot 3]

Je zou kunnen zeggen dat God met de oerchaos (woestheid, doodsheid, duisternis, overal water) aan de slag gaat. Daarin brengt hij orde aan. In de eerste plaats licht. En vervolgens komt er steeds meer orde. Dus kortgezegd: God maakt middenin de on-orde orde aan. Ongeordende chaos (vers 1 en 2) wordt een ordelijke hemel en aarde (vanaf vers 3), waarin God mensen wil en kan laten leven.

Toch is er vanaf het scheppingsbegin ongeordende chaos gebleven

Hoewel God in Genesis 1 op een prachtige manier orde aanbrengt, is er altijd chaos of on-orde blijven bestaan. Dat laat het paradijs-verhaal in Genesis 2 zien. In dat paradijs zet God twee bomen:

1. De boom van het leven: de levensboom.
2. De boom om kennis van goed en kwaad te krijgen: de wijsheidsboom.

De bomen verwijzen naar God zelf. Hij is de bron van het leven en de bron van wijsheid. Van de wijsheidsboom mogen Adam en Eva niet eten. De reden daarvan is misschien wel dat wijsheid met de jaren komt. God wilde dat Adam en Eva hun beslissingen met God overlegden, zodat ze hoe langer hoe wijzer zouden worden. Zo konden ze in verbondenheid met God steeds meer orde aanbrengen in de door God gemaakte wereld, als onderkoningen. Te beginnen op die unieke, bijzondere plek, die God speciaal voor hen had gemaakt: de tuin van Eden. Het orde-centrum van Gods schepping.

Van de levensboom mochten Adam en Eva wel eten. En dat is opvallend. Want we denken vaak, en dat is best begrijpelijk, dat er helemaal geen dood in het paradijs was. Maar dan is de vraag: als er geen dood en verval in het paradijs was, waarom zou je dan van een levensboom moeten eten? Blijkbaar moesten en konden Adam en Eva in leven blijven.

En verder doorgedacht: als er sprake van dood was, waar de levensboom een medicijn tegen is, dan was er dus nog sprake van on-orde in de orde die God had aangebracht. Genesis 1 is dus wel een wereld waarin goed te leven is. Dat wordt ook bedoeld met Gods regelmatig terugkerende uitspraak in Genesis ‘En hij zag dat het goed was’. Het functioneerde steeds naar behoren.

Maar het is nog geen wereld die helemaal af is. Dat is pas het geval op de nieuwe hemel en aarde, waarvan het de bedoeling was dat de mensheid daar in verbondenheid met God naar toe zou werken. Dat is zijn plan met de wereld. Met de kosmos. Met jouw en mijn leven. Tot op de dag van vandaag.

De zee als symbool van de on-orde

‘Duisternis lag over de oervloed, maar Gods Geest zweefde over het water.’ Water is een oerkracht. Onstuimig, woest, een symbool van on-orde (waarin God trouwens op de derde scheppingsdag orde aanbrengt). Maar de verwoestende kracht van zeeën en oceanen laat God bestaan. Dan kunnen we denken aan de tsunami’s en stormen. Ook aardbevingen zijn naar mijn idee nog tekenen van die on-orde. Alleen… Adam en Eva konden altijd naar de levensboom, die symbool stond voor hun bron: God zelf. Hun leven was altijd zeker met die levensboom, met God zelf in de buurt.

Adam, Jezus, God en de woeste on-orde

Wanneer Adam en Eva letterlijk eigenwijs zijn, worden ze door God uit het paradijs gestuurd. Dat betekent concreet dat de weg naar de levensboom wordt geblokkeerd. God dacht:

‘Nu is de mens aan ons gelijk geworden, nu heeft hij kennis van goed en kwaad. Nu wil ik voorkomen dat hij vruchten van de levensboom plukt…’
[Genesis 3 vers 22]

Binnen de on-orde brengt God orde aan: de schepping met het paradijs als centrum van die schepping. De mens gaat echter zijn eigen gang en maakt van die orde wanorde. (Er is vanaf Genesis dus sprake van drie lagen: 1. on-orde 2. orde en 3. wanorde. Vooral op de wanorde heeft de mens invloed. En onze wanorde heeft ook gevolgen voor de on-orde. Denk aan onze omgang met het milieu, dat verhoogt de kans op on-orde met alle kwalijke of rampzalige gevolgen.)

De mens brengt wanorde in de orde. Hij zegt: Wat nou ‘wijsheid komt met de jaren’? Wijsheid komt wanneer ik het wil. Dat zeggen Adam en Eva. Dat is de zondeval. Dat is niet zozeer ongehoorzaamheid of een falen van een test. De zondeval is dat de mens zich wijsheid toe-eigent waar hij nog helemaal niet aan toe is. Met vernietigende eigenwijsheid tot gevolg. En is dat niet herkenbaar voor ons allemaal? Dat we het, met de regelmaat van de klok, eigenlijk allemaal zelf wel beter weten?

In die zin kwam door Adam en Eva de dood in de wereld, schrijft Paulus ergens. Voor de zogenaamde zondeval was de dood er ook al, maar was de levensboom er ook. Na de val kan de levensboom niet meer worden bereikt, en dus is er geen medicijn tegen de dood meer voorhanden. Wat Paulus bedoelt is dat we aan de dood zijn overgeleverd. Dat is het grote wereldprobleem.

Het goede nieuws is dat Jezus dit probleem overwint. Hij doet Gods wil perfect. Gods wijsheid zit helemaal in hem. Hij ondergaat het kwaad en de dood. Maar hij blijft er niet aan overgeleverd. Daarmee loopt hij vooruit op de grote toekomst waarin de dood (en alle andere vormen van verwoestende on-orde en onze aangebrachte wanorde) niet meer zal zijn. Ook in het leven van Jezus lezen we verhalen waarin hij de baas is over de woeste on-orde. Hij stilt een storm op zee, hij drijft demonen uit en hij geneest zieke mensen. Stormen, demonen, ziekten, allemaal tekens van woeste on-orde. Daarmee vervult Jezus de oude liederen van Israël waarin wordt gezegd dat God sterker is dan de woeste krachten van de zee (in Psalm 93 bijvoorbeeld).

De zee zal er niet meer zijn

In het laatste bijbelboek staat dat op de nieuwe hemel en aarde geen zee meer zal zijn. Een zin waar ik als rasechte Spakenburger en waterliefhebber niet zo blij van word… ;-)

Het grote verhaal van de Bijbel helpt me om deze zee-zin te begrijpen. De zin staat tegenover Genesis 1, het eerste begin, waarin God de oceaan-oerkrachten weliswaar enigszins ordent (op de derde scheppingsdag), maar ook nog toelaat. Aan die verwoestende oerkrachten maakt God ooit een eind. En in het leven van Jezus zien we het einde van die on-orde even gebeuren, als een soort voorbode. Jezus heerst over die woeste on-orde, terwijl hij de door ons aangebrachte wanorde (onze eigenwijsheid en de fouten die we anderen en onszelf daardoor aandoen) ook op een unieke manier ordent. Jezus kun je zien als de grote op-orde-brenger.

Waarom God stormen, tsunami’s en aardbevingen niet tegenhoudt? Waar het kwaad vandaan komt? Het is en blijven lastige vragen. De Bijbel wijst deze richting op: God wil altijd al en nog steeds dat we leven en in leven blijven, middenin de mix van on-orde en onze aangebrachte wanorde, waarin soms orde doorsijpelt. Waar het God om gaat is dat we in relatie met hem leven, de ellende en het kwaad (tot aan het eind) accepteren en zelfs ondergaan en doorstaan, net als Jezus die volmaakte orde onderwees en liet zien. Die reis naar complete orde vraagt om vertrouwen. Of geloven. Maar dat is hetzelfde. Is dat niet de kern van het christelijk… geloof? Vanaf het begin, te beginnen bij Adam en Eva, wil God dat we op hem blijven vertrouwen.

De vraag

Nu is de vraag voor ons: waar halen we het leven vandaan? Waar is nu die oude levensboom te vinden? Het antwoord daarop biedt Jezus aan als hij zegt, bij het graf van zijn goede vriend Lazarus, dus bij die verrotte dood, bij het meest gehate en sterkste gevolg van on- en wanorde: ‘Ik ben het leven. Wie in mij gelooft, zal leven, ook al is gestorven.’

Dat God zich over alle slachtoffers van de oerkrachten ontfermt, in het bijzonder vandaag over de slachtoffers in Pakistan.

Neem als je meer wilt weten, contact met ons op.

Tagged with →  

4 Responses to Tsunami’s, stormen, aardbevingen: door God of door ons?

  1. Avatar haakcj48 schreef:

    Uiterst boeiende gedachte, David. Moedige poging om balans in het geheel van de theologie te krijgen. Wel even de vraag waarom je een bestaand ‘begin’ moet aannemen dat on-ordelijk blijft, en dus onttrokken wordt aan de chaos (wan-orde, zeg jij) door de zondeval? Zijn er dan drie werelden: Gods wereld,de aarde, en een on-orde wereld?
    Een andere vraag is steeds: waarom komen mensen steeds in de weer als er een ramp gebeurt om God er bij te halen en dan vooral in negatieve zin? ‘Dat God hier niets aan doet – ergo: hij bestaat niet’. Is dat niet een Pavlov-reactie die ook best een kritisch bekeken kan worden? Want waarom wordt God er nooit bij gehaald als alles op wieltjes gaat? Dat zou tenminste consequent zijn, en ook reden geven om iets meer dankbaarheid te betonen voor de goede dingen die we ontvangen. Hoe komen we er bij om te denken dat rampen abnormaal zijn en ons goede leventje normaal? Is dat alleen al niet een teken dat God bestaat? En iets om voor te leggen in de bespreking van het waarom van de rampen? Een vraag aan jou dus.

  2. Avatar David Heek schreef:

    Ik reageer even persoonlijk naar je, via mijn eigen facebook-account, waar je de vragen ook stelt.

    • Avatar David Heek schreef:

      Ha Kees,

      Ik zou niet willen spreken van drie werelden, maar van 1 wereld met drie “lagen”:
      1. ongeordend of (n)on-orde. Deze (n)-orde is inderdaad enigszins en naar behoren geordend, zoals ik beschrijf. Functioneel gemaakt. (We verwarren ‘en God zag dat het goed was’ vaak met ‘perfectie’: geen dood enzo. Maar dat wordt er niet mee bedoeld.)

      2. orde: hemel raakt en overlapt aarde. God onder de mensen. Met als centrum eerst het paradijs, toen de tabernakel, toen de tempel, toen Jezus als vleesgeworden tempel, en nu Jezus’ geest in de gelovigen (tempels): de kerk/gemeenschap der heiligen.

      3. wanorde: ordeverstoring door onze eigenwijsheid. Te herstellen door te leven in de geest van Jezus, prachtig uitgewerkt in Romeinen 8. Opvallend is daarin de de kosmische uitwerking. Verlossing wordt te vaak beperkt tot persoonlijke redding, maar is in de eerste plaats een kosmische verlossing.

      De Geest heeft nu al effect op het herstel van de wanorde én de (n)on-orde, tot eens definitief. ‘De kosmos kijkt reikhalzend uit naar het openbaar worden van de kinderen van God.’

  3. Avatar Jurjen schreef:

    Een erg interessant artikel en mooie vragen/reacties daarna. Ik heb nog nooit nagedacht over de driedeling waar je over schrijft, maar op de een of andere manier klinkt het heel logisch en ook uitlegbaar aan anderen. Er zijn zoveel artikelen over dit onderwerp en het is zo lastig te verklaren. Bedankt voor deze uiteenzetting. Het helpt mij weer in mijn groei.

Laat een bericht achter