Home » Het (goede) nieuws van alledag » Het probleem in onze vrije meningsuiting
Home » Het (goede) nieuws van alledag » Het probleem in onze vrije meningsuiting
Home » Het (goede) nieuws van alledag » Het probleem in onze vrije meningsuiting

Erdogan, Ebru Umar, gevangenschap, vrijlating, de politiek erbij, en in de media allerlei meningen: zelfs cabaretiers liggen met elkaar overhoop.

De een zegt: ‘We mogen zeggen wat we willen. Geen groter recht dan de vrijheid van meningsuiting.’
De ander zegt: ‘Nee, dat recht hebben we niet als het bijvoorbeeld om (al dan niet bevriende) staatshoofden gaat.’
Weer een ander zegt: ‘Ja, dat recht hebben we, maar we hebben ook de plicht om beschaafd met elkaar om te gaan.’

En voor alles is wat te zeggen. In alle vrijheid uiteraard.

Volwassenen zijn geen kinderen meer

Vrijheid en het stellen van grenzen – dat voelt niet goed. Tenminste, naarmate we ouder worden voelt dat irritant en betuttelend. Als je tegen een peuter zegt dat het buiten mag spelen maar in de tuin moet blijven, kijkt niemand raar op. Maar als we tegen een volwassene gaan zeggen dat-ie vrij is, maar ook rekening moet houden met grenzen, gaan we vaak steigeren. We zijn toch geen kleine kinderen, zeg!

En dat is begrijpelijk. Volwassenen zijn inderdaad geen kinderen meer, dus moet je ze ook niet als een kind benaderen. Maar de vraag en het probleem blijft staan: is onze vrijheid (van meningsuiting) begrensd?

Geen moreel maar spiritueel probleem

Ik denk dat we in deze discussie een groot gemeenschappelijk goed missen. Daardoor zijn we overgeleverd aan onszelf of aan kleine groepen gelijkgezinden.

Het probleem rond onze vrijheid (van meningsuiting) legt vooral een spiritueel probleem bloot. Zolang we niet op God of op het gemeenschappelijk goede dat boven ons uitstijgt, maar alleen kunnen terugvallen op onze persoonlijke wensen (‘Als ik iemand wil kwetsen, ben ik daar toch gewoon vrij in?’ of ‘Ik vind dat we beschaafd met elkaar moeten omgaan’) blijft de discussie rond de vrijheid van meningsuiting eindeloos in morele goed-of-fout-cirkels ronddraaien. We delen geen gemeenschappelijk goed, dus bepaalt ieder voor zich wat goed is. Onder het mom van persoonlijke vrijheid. Ondertussen zitten we vast in ons eigen gelijk. Of in ons eigen inzicht. Of in onze eigen wijsheid.

Gods wil durven onderzoeken

‘Onze Vader, laat Uw wil gedaan worden’, de derde zin uit Het Onzevader… wat zou ik graag willen dat we weer eens onbevangen en onbevooroordeeld zouden kijken naar het gebed, dat Jezus van Nazaret zijn leerlingen 2000 jaar geleden aanleerde. Even onze eigen wil en wijsheid opzij, en naast en met elkaar ontdekken wat die goddelijke wil inhoudt.

Ook gelovigen kennen problemen rond vrijheid

Denk nu trouwens niet dat als je eenmaal God en zijn wil kent, helemaal vrij van het probleem rond vrijheid van meningsuiting bent. Ook onder gelovigen speelt dit vrijheidsprobleem. Vanaf de eerste eeuw al. Zendeling Paulus schrijft daar over aan gelovigen in Rome, ongeveer in 60 na Christus. Wat was het probleem? Het gemeenschappelijk goed dat de gelovigen met elkaar deelden (de woorden en daden van Jezus), was zó goed dat je van die goedheid kon profiteren. ‘God vergeeft onze slechte daden toch wel, dus we kunnen in alle vrijheid doen wat we willen, ook als het niet goed is.’ Paulus reageert door (de bevrijding van!) ons diepste probleem aan te kaarten. Ons spirituele probleem. Ons gemeenschappelijke kwaad, waarvan Jezus ons kan bevrijden.

‘Wat is nu de conclusie? Moeten we verkeerde dingen blijven doen, zodat God steeds kan laten zien hoe goed hij voor ons is? Nee, natuurlijk niet! De zonde heeft geen macht meer over ons. Dan moeten wij dus ook niet doorgaan met het doen van verkeerde dingen.'[Paulus in een brief aan de gelovigen in Rome, hoofdstuk 6]

Zou het niet goed voor de wereld zijn als Erdogan, Ebru Umar, de politiek, de over elkaar heen rollende cabaretiers en wij allemaal van dit spirituele probleem op de hoogte worden gebracht? En dat we, als we het probleem erkennen, ervan bevrijd worden?

God legt het niemand op, dringt er wel op aan. Hij neemt ons als volwassen mensen helemaal serieus. De kunst is om te ontdekken dat zijn wil wet is: ons gemeenschappelijk goed, dat ons gemeenschappelijk kwaad kan overwinnen.

4 Responses to Het probleem in onze vrije meningsuiting

  1. Avatar wietzebaron schreef:

    “Zolang we niet op God of op het gemeenschappelijk goede dat boven ons uitstijgt, maar alleen kunnen terugvallen op onze persoonlijke wensen (‘Als ik iemand wil kwetsen, ben ik daar toch gewoon vrij in?’ of ‘Ik vind dat we beschaafd met elkaar moeten omgaan’) blijft de discussie rond de vrijheid van meningsuiting eindeloos in morele goed-of-fout-cirkels ronddraaien.”

    Terugvallen op “God”? Maar wat of wie is dat? Op een gemeenschappelijk goed? Wie/wat bepaalt dat? Het blijft hier terugvallen op onze persoonlijke wensen: Onze God (en niet die van de moslims), ons boek (bijv. de Bijbel en niet het boek van Mormon) etc. Uiteraard is het een probleem dat we geen universele objectieve code hebben voor onze normen en waarden, maar het is een stuk gezonder om dat maar te erkennen en dan te zien wat we eraan kunnen doen. De voorgestelde keuze is vals. Het “gemeenschappelijk goede” wordt ons niet op een presenteerblaadje aangereikt. We zullen het echt gemeenschappelijk moeten gaan doen. Grotere politieke en economische eenheid kan daarbij al helpen zodat we kunnen beginnen gemeenschappelijke richtlijnen op te stellen om bijv. de rechten van onze medeburgers, van vrouwen en seksueel anders-geaarden etc. te kunnen garanderen. Geen ideale oplossing, maar het is alles wat we hebben en het is een stuk gezonder om daar maar vanuit te gaan.

  2. Avatar David Heek schreef:

    Ha Wietze,

    ‘Maar wat of wie is God?’ En: ‘Wie of wat bepaalt wat gemeenschappelijk goed is? Goeie vragen. Ik denk dat we die vragen serieus moeten ondergaan. Als we deze vragen wegzetten en inderdaad ‘maar erkennen’ dat we geen universele objectieve code hebben voor onze normen en waarden, zijn we wat mij betreft te gauw klaar.

    Overigens denk ik dat er wel een objectieve code is, maar dat we die niet kunnen kraken – op z’n minst enigszins kunnen benaderen. Het geloven in een bestaan van God lost dat niet op. Een God moet veel te groot zijn om ons ‘objectiviteit’ aan te bieden. Dat moeten we dan inderdaad met elkaar ontdekken. Ik denk dat we met elkaar ook dichtbij de waarheid komen, zoals je in een grotere groep (zag ik zaterdagavond op tv) het grote aantal kauwgomballen in een kauwgomballenautomaat kunt raden door het gemiddelde van alle gokken te nemen: 14 mensen zaten er gemiddeld met elkaar maar 12 ballen naast (iets van 3000 ballen).

    Ik geloof – en het lijkt me redelijk dat we dat dus ook met elkaar durven onderzoeken – dat Jezus, gezien zijn woorden en daden, het recht heeft om te zeggen dat hij de waarheid is. Maar goed, iemand kan dat wel zeggen – stel dat ik of jij het zegt – het moet wel te onderzoeken zijn. En die manier van (moreel) denken en leven moet wel waargemaakt maken.

    Ook dan is de code niet simpel gekraakt, want het is een persoon die dat zegt. Christenen geloven niet in een boek. Sterker nog, er staan overduidelijke fouten in de Bijbel. Christenen geloven in een persoon (wiens levensverhaal in de loop van de eerste eeuw is opgeschreven.)

    Het lijkt me zeker niet ongezond om dat te blijven onderzoeken, net als alle andere religies en wetenschappelijke onderzoeken ons onderzoek waard zijn. ‘Onderzoek alles, en behoud het goede.’ Dat vind ik wel een mooie en gezonde levenswijsheid.

    En jij?

    Hartelijke groet,
    David

    • Avatar wietzebaron schreef:

      Hallo David,

      Ik begrijp dat je denkt dat als we ons onderzoek objectief en zelfs mondiaal uitvoeren dat we dan bij Jezus uitkomen. Ik vrees dat dat niet veel meer dan een geloof is. Dat “Jezus gezien zijn woorden en daden het recht heeft om te zeggen dat hij de waarheid is” zul je nooit objectief en mondiaal bewezen krijgen, het rammelt ook aan alle kanten. We weten niet eens zeker wat hij wel gezegd heeft en wat door de traditie is toegevoegd. En als je goed kijkt, waren zijn “daden” niet eens zo geweldig. Ze stonden zeker niet op het niveau van 1 Corintiërs 13. Ook is het effect van Hem groeiend in de kinderen van God tot Zijn perfectie al 2000 jaar lang nergens significant te zien geweest.
      Het klinkt wel goed om te zeggen dat christenen geloven in Jezus en niet in de eerste plaats in de bijbel (daar staan zelfs fouten in, durven ook sommige gelovigen nu toe te geven), maar dat wordt wel een heel ongrijpbare Jezus, gebaseerd op persoonlijke en oncontroleerbare gevoelens.
      Niet dat ik dat zelf ook niet zo’n 25 jaar beweerd en gevoeld heb, maar nu ik daar vanaf een afstandje op terug kan kijken zie ik meer en meer hoe het geen steek houdt. En ik kan je verzekeren dat ik het heb onderzocht.

      Met vriendelijke groet,

      Wietze

  3. Avatar David Heek schreef:

    Dank je, Wietze, voor je reactie. Interessant vind ik wat je schrijft over de scheve verhouding tussen 1 Korintiërs 13 en Jezus. Welke verschillen zijn in je onderzoek opgevallen?

Laat een bericht achter